OQ-3 · B2 · Адам және денсаулық
Антибиотикке төзімділік қалай пайда болады?
Антибиотик бактерияны төзімді етіп жібермейді. Ол сезімтал бактерияларды азайтып, төзімділердің тірі қалып, көбеюіне іріктеу қысымын жасайды.
Мәтін
Антибиотиктер бактерия тудыратын инфекцияларға қарсы қолданылады: олар бактерияны өлтіреді немесе оның көбеюін қиындатады. Бірақ «адам антибиотикке үйреніп қалады» деу дәл емес. Төзімділік адамда емес, бактерияда немесе басқа микробта пайда болады.
Бактериялар бірдей көрінгенімен, олардың генетикалық белгілері әртүрлі болуы мүмкін. Кейбірінде антибиотиктен қорғайтын белгі алдын ала кездеседі. Антибиотик әсер еткенде сезімтал бактериялар өледі немесе азаяды, ал төзімді бактериялар тірі қалады. Бұл құбылыс іріктеу қысымы деп аталады.
Тірі қалған төзімді бактериялар көбейіп, олардың үлесі өседі. Кейбір бактериялар төзімділік генін басқа бактерияға да бере алады. Сондықтан бұрын антибиотикпен кездеспеген бактерия да қорғаныс белгісін алуы мүмкін. Бұл өзгеріс бір адамның ішінде ғана қалмайды.
Төзімді бактериялар адамдар, жануарлар, тағам, су, топырақ және медициналық орта арқылы тарала алады. Антибиотикті қажетсіз немесе дұрыс емес қолдану іріктеу қысымын көбейтеді, бірақ төзімділік табиғи үдеріс ретінде де пайда болады. Мәселе қолдану мен таралу қатар жүргенде жылдамдайды.
Қарсы әрекет бір ғана жаңа дәрімен шектелмейді. Инфекцияның алдын алу төзімді бактерияның таралуын азайтады. Дәріні орынды қолдану қажетсіз қысымды төмендетеді. Зертхана бактерияның белгілі антибиотикке сезімтал не төзімді екенін тексереді, ал бақылау жүйесі өзгерісті уақыт бойынша қадағалайды.
Емнің нәтиже бермеуі әрқашан төзімділік дәлелденді деген сөз емес. Дұрыс диагноз, үлгі сапасы, дәрі мөлшері және басқа жағдайлар да маңызды. Сондықтан нақты инфекция туралы шешімді зертханалық нәтиже мен клиникалық жағдайды бірге қарайтын денсаулық маманы қабылдайды.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Төзімділік кімге тән?Мәтінге сай ең дәл тұжырымды таңда.
- Іріктеу үдерісіІріктеу кезеңдерін мәтіндегі себеп-салдар ретімен қой.
- Механизм мен нәтижеӘр үдерісті мәтіндегі нәтижесімен сәйкестендір.
- Шартты популяцияШартты үлгіде антибиотикке дейін 95 сезімтал және 5 төзімді бактерия бар. Антибиотиктен кейін сезімталдар азайып, 5 төзімді бактерия тірі қалды. Ең дұрыс қорытындыны таңда.
- Мәтіндегі сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Бірнеше қорғаныс жолыМәтінде төзімділікке қарсы әрекеттің бөлігі ретінде берілген барлық тәсілді таңда.
Мәтін сөздігі
- антибиотикБактерияны өлтіретін немесе оның көбеюін тежейтін дәрі.
- төзімділікБактерияның дәрі әсеріне қарамастан тірі қалып, көбею қабілеті.
- сезімталАнтибиотик әсерінен өлетін немесе өсуі тежелетін.
- іріктеу қысымыБелгілі ортада бір белгінің тірі қалуына артықшылық беретін әсер.
- генТірі ағзадағы белгілі белгіні жасауға қатысатын ДНҚ бөлігі.
- таралуБактерияның немесе оның белгісінің жаңа ортаға жетуі.
- сезімталдық сынағыБактерияға қай антибиотик әсер ететінін зертханада тексеру.
Дереккөздер
- CDC - About Antimicrobial ResistanceІріктеу қысымы, төзімді микробтың тірі қалуы, көбеюі және геннің таралуы.
- CDC NARMS - Antimicrobial resistance glossaryАнтибиотик, төзімділік және зертханалық сезімталдық сынағының анықтамалары.
- Қазақстан Республикасы - Антибиотикке төзімділік және инфекциялық бақылауҚазақша ресми терминология және инфекциялық бақылаудың рөлі.