OQ-4 · C1 · Мәдениет және өнер
Цифрлық көшірме архивтегі түпнұсқаны алмастыра ма?
Архив фотосын цифрландыру бір рет сканерлеумен бітпейді. Таңдау, дайындау, сапалы түсіру, метадерек, сапаны бақылау, мастер-файл мен қолжетімділік көшірмесін бөлу бір тізбек құрайды. Цифрлық нұсқа түпнұсқаны жиі ұстамай-ақ зерттеуге мүмкіндік береді, бірақ материалдық заттың өзін және оның сақтау қажеттілігін жоймайды.
Мәтін
Архивтегі фотосуретті цифрландыру кейде «сканерлеп, файлды сақтау» деп қана түсіндіріледі. Шын мәнінде цифрлық көшірме жасау мен ұзақ мерзімді сақтау бірдей әрекет емес. Файл зерттеушіге суретті қашықтан көруге, үлкейтуге және түпнұсқаны жиі ұстамауға мүмкіндік береді. Бірақ қағаздың өлшемі, артқы жағындағы жазу, мөр, жиек, зақым және материал құрамы сияқты белгілердің бәрі экрандағы бір кескінге толық сыймайды.
Жұмыс нысанды таңдаудан және дайындаудан басталады. Қызметкер фотосуреттің жай-күйін қарап, шаңды қауіпсіз жолмен кетіреді, бүктелген немесе сынғыш бөлікті күштемейді. Содан кейін камера не сканер тұрақты жарық, дұрыс фокус және түс эталонымен бапталады. Кадрға суреттің толық жиегі түсіріліп, қажет болса алдыңғы және артқы беті бөлек жазылады. Мақсат әдемі сурет жасау емес, нысан туралы қайталанатын және тексерілетін өлшем алу.
Алғашқы жоғары сапалы нәтиже мастер-файл ретінде сақталады. Ол барынша толық, аз өңделген және кейінгі көшірмелерге негіз болатын нұсқа. Күнделікті қарауға арналған қолжетімділік көшірмесі кішірейтілуі, қысылуы немесе басқа форматқа ауыстырылуы мүмкін. Вебке арналған нұсқа тез ашылады, бірақ мастер-файлдағы барлық детальды сақтамауы ықтимал. Сондықтан қызметкер қолжетімділік көшірмесін мастер-файлдың үстіне жазбайды.
Файлдың сенімділігі тек пиксель санына тәуелді емес. Метадерек фотосуреттің атауын, авторын немесе жасаушысын, уақытын, түпнұсқа қорын, түсіру жабдығын және жасалған өзгерістерді байланыстырады. Сапаны бақылау кезінде кадрдың толықтығы, фокус, түс, реңк, бағыт және файл атауы тексеріледі. Егер кескін кейін өңделсе, өзгеріс бөлек жазылады. Осы жазбаларсыз жақсы көрінетін файлдың қай нысаннан және қандай жолмен алынғанын тексеру қиындайды.
Шартты мысалда бір фотосуреттен үш файл жасалды делік. Мастер TIFF 120 мегабайт, өңдеуі ең аз және архивте сақталады. Қолжетімділік JPEG 3 мегабайт, экраннан қарауға ыңғайлы. Нобай JPEG 180 килобайт, каталогта тез көрсетуге арналған. Үш файлдың көлемі мен міндеті әртүрлі, бірақ бәрі бір түпнұсқаға және бір метадерек жазбасына байланысады. Бұл сандар нақты архивтің нормасы емес, файл рөлдерінің айырмасын түсіндіретін мысал.
АҚШ Ұлттық архивінің стратегиясы цифрландыруды таңдау, дайындау, метадерек жасау, қауіпсіз түсіру, сапаны бақылау және қолжетімділік кезеңдері бар тұтас үдеріс деп сипаттайды. FADGI нұсқаулығы түсіру сапасын өлшейтін көрсеткіштер мен техникалық тәжірибені нақтылайды. Ұлттық архивтің жеке архивтерге арналған кеңесі цифрлық нұсқа түпнұсқаны ұстамай көруге көмектесетінін, бірақ қағаз түпнұсқаны сақтап, файлдардың резервтік көшірмесін жасау керегін айтады. Демек, цифрландыру қолжетімділік пен қорғанысты күшейтеді, алайда түпнұсқаны автоматты түрде алмастырмайды.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Көшірме мен түпнұсқаМәтіннің негізгі ойын ең дәл беретін тұжырымды таңда.
- Цифрландыру тізбегіКезеңдерді мәтіндегі жұмыс ретімен қой.
- Файл рөліӘр файлды мәтіндегі негізгі қызметімен байланыстыр.
- Дереккөздердің үлесіӘр дереккөзді мәтінде аталған негізгі үлесімен сәйкестендір.
- Мәтіндегі бір сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанӘр тұжырымды тек көрсетілген абзацтар бойынша бағала.
Мәтін сөздігі
- цифрландыруФизикалық нысан туралы ақпаратты цифрлық файлға түсіру және оны басқару үдерісі.
- мастер-файлАлғашқы түсіруден алынған, барынша толық және кейінгі көшірмелерге негіз болатын жоғары сапалы файл.
- қолжетімділік көшірмесіКүнделікті қарау немесе интернетте көрсету үшін мастер-файлдан жасалған жеңілдетілген нұсқа.
- нобайКаталогта нысанды тез тануға арналған өте шағын кескін көшірмесі.
- метадерекФайлдың атауы, шыққан тегі, уақыты, техникалық жағдайы және өзгерістері туралы құрылымды ақпарат.
- сапаны бақылауКескін мен файлдың белгіленген талаптарға сәйкестігін жүйелі тексеру.
- шығу тегі байланысыЦифрлық файлды нақты түпнұсқа, қор және жасалу үдерісімен байланыстыратын жазба.
Дереккөздер
- U.S. National Archives - Strategy for Digitizing Archival MaterialsТаңдау, дайындау, метадерек, қауіпсіз түсіру, сапаны бақылау, қолжетімділік және түпнұсқалықты сақтау кезеңдері.
- FADGI - Technical Guidelines for Digitizing Cultural Heritage MaterialsМәдени мұра материалдарын түсіру сапасын өлшеу, бағалау және техникалық жұмыс тәжірибесі.
- U.S. National Archives - Digitizing Family Papers and PhotographsТүпнұсқаны ұстамай қол жеткізу, қағаз түпнұсқаны сақтау, файлдарды атау, метадерек және резервтік көшірме туралы кеңес.