OQ-4 · C1 · Экономика
ЖІӨ өскенде өмір міндетті түрде жақсара ма?
ЖІӨ нарықтық өндірісті өлшейді, бірақ табыстың бөлінуін, денсаулықты, қауіпсіздікті, табиғи шығынды және болашақ әл-ауқатты толық көрсетпейді.
Мәтін
Жалпы ішкі өнім, қысқаша ЖІӨ, белгілі кезеңде ел ішінде өндірілген соңғы тауарлар мен қызметтердің нарықтық құнын өлшейді. Ол экономиканың көлемін, өсу қарқынын және құлдырауын салыстыруға пайдалы. Бірақ пайдалы өлшемді қоғамның толық бағасына айналдыру қате қорытындыға әкелуі мүмкін.
ЖІӨ кімнің табысы өскенін көрсетпейді. Экономика өскенде пайда аз топқа жиналуы немесе көптеген отбасының нақты табысы өзгермеуі мүмкін. Орташа көрсеткіш үлестірімдегі айырманы жасырады, сондықтан медиана, кедейлік және теңсіздік дерегі қажет.
Нарықтан тыс маңызды жұмыс та толық көрінбейді. Үйде бала мен қартқа күтім жасау, еріктілік немесе табиғи ортаның қызметі ақшаға сатылмаса, ЖІӨ есебіне аз не мүлде кірмеуі мүмкін. Ал апаттан кейінгі жөндеу шығыны өндірісті өсіріп, ЖІӨ-ні арттырса да, апат қоғамды байытты дегенді білдірмейді.
Табиғи ресурсты тез пайдалану бүгінгі өндірісті көтеріп, болашақ мүмкіндікті төмендетуі мүмкін. Ауа ластануы, денсаулықтың нашарлауы және бос уақыттың азаюы да бір саннан көрінбейді. Сондықтан тұрақтылық пен адамдардың нақты өмір жағдайын бөлек өлшеу керек.
OECD әл-ауқатты табыс пен жұмыспен ғана емес, тұрғын үй, денсаулық, білім, қауіпсіздік, әлеуметтік байланыс, қоршаған орта және субъективті өмір бағасы сияқты өлшемдермен қарайды. Сонымен бірге бүгінгі жағдайды ұстап тұратын табиғи, адами, әлеуметтік және экономикалық ресурстарды бағалайды.
Бұл ЖІӨ-ден бас тарту керек деген сөз емес. Мәселе бір көрсеткішке шамадан тыс міндет жүктемеуде. Экономикалық өндіріс үшін ЖІӨ, үлестіру үшін табыс дерегі, денсаулық үшін өмір ұзақтығы, болашақ үшін ресурс көрсеткіштері бірге қолданылса, саясаттың кімге және қанша уақытқа пайда әкелетінін жақсырақ көруге болады.
Көрсеткіштер панелі шешімді автоматты түрде қабылдамайды. Бір мақсат жақсарғанда екіншісі нашарлауы мүмкін: жаңа өндіріс жұмыс орнын ашады, бірақ ауа сапасын төмендетуі ықтимал. Мұндай қайшылықта кезеңді, аймақты және халық тобын бөлек көрсету маңызды. Ұлттық орташа сан ауыл мен қаладағы, табысы жоғары және төмен топтағы тәжірибені жасыруы мүмкін. Сондықтан саясат бағасы өзгерістің көлемімен қатар оның кімге тигенін және болашақ ресурсына қалай әсер еткенін ашық көрсетуге тиіс. Бұл салыстыру қоғамдық таңдауды айқынырақ етеді.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі қорытындыМәтін қандай ұстанымды қорғайды?
- Өлшем және сұрақӘр көрсеткіш қандай сұраққа жауап береді?
- Екі өзгерісШартты диаграммада ЖІӨ 8 пайыз, медианалық табыс 1 пайыз өсті. Ең сақ қорытындыны таңда.
- Дерек пен шектеуТұжырымды дұрыс тірекпен байланыстыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанӘр тұжырымды мәтін бойынша «Дұрыс», «Бұрыс» немесе «Мәтінде айтылмаған» деп бағала.
- Мәтіндегі сөзБос орынды мәтіндегі бір сөзбен толтыр.
- ЖІӨ толық көрсетпейтін салаларМәтінде бөлек өлшеу қажет деп берілген салаларды таңда.
Мәтін сөздігі
- жалпы ішкі өнімЕл ішінде өндірілген соңғы тауарлар мен қызметтердің нарықтық құны.
- үлестіруТабыс пен мүмкіндіктің адамдар арасында таралуы.
- медианаРеттелген топтың дәл ортасындағы мән.
- әл-ауқатАдамның материалдық және әлеуметтік өмір жағдайының кең жиынтығы.
- тұрақтылықБүгінгі пайда болашақ мүмкіндігін бұзбай сақталатын жағдай.
Дереккөздер
- OECD - Well-being and Beyond GDPЖІӨ жіберіп алатын өмір, үлестіру және тұрақтылық өлшемдері.
- OECD - Beyond GDPЭкономикалық өндіріс пен қоғам әл-ауқатын ажырату туралы есеп.