OQ-1 · A2 · Адам және денсаулық
Биологиялық сағат күн мен түнді қалай ажыратады?
Көзге түскен жарық миға уақыт туралы белгі береді. Кешкі қараңғылықта мелатонин көбейіп, ағза ұйқы уақыты жақындағанын сезеді.
Мәтін
Адам ағзасындағы көптеген үдерістер шамамен жиырма төрт сағаттық ырғақпен өзгереді. Ұйқы мен ояу жүру, дене қызуы және кейбір гормондардың бөлінуі осы тәуліктік ырғаққа бағынады. Бұл ырғақты реттейтін жүйені биологиялық сағат деп атаймыз.
Күндіз көзге жарық түседі. Көзден келген белгі мидағы негізгі сағатқа жетіп, оған сыртта күндіз екенін хабарлайды. Жарық пен қараңғылық осы сағатқа әсер ететін ең маңызды сыртқы белгілердің бірі.
Кешке жарық азайғанда ми мелатонин гормонын көбірек бөле бастайды. Бұл гормон ұйқышылдықтың пайда болуына қатысады. Таңертең жарық қайта көбейгенде мелатонин мөлшері төмендейді. Осы қайталанатын белгілер биологиялық сағатты күн мен түнге сәйкестендіріп отырады.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Белгі және жауапӘр белгіні мәтіндегі жауабымен сәйкестендір.
- Кешкі өзгерісОқиғаларды дұрыс ретке қой.
- Негізгі сыртқы белгіБиологиялық сағатқа әсер ететін негізгі сыртқы белгі қайсы?
- Қай үдерістер ырғаққа бағынады?Мәтінде тәуліктік ырғақпен байланысты қандай үдерістер аталған?
Мәтін сөздігі
- тәуліктік ырғақШамамен жиырма төрт сағат сайын қайталанатын ағза өзгерісі.
- биологиялық сағатАғза үдерістерінің тәуліктік уақытын реттейтін жүйе.
- жарықКөз арқылы көрінетін және орта туралы ақпарат беретін сәуле.
- қараңғылықЖарық өте аз немесе мүлде жоқ күй.
- мелатонинМида бөлініп, тәуліктік ырғақ пен ұйқышылдыққа қатысатын гормон.
- ұйқышылдықҰйықтағысы келетін және сергектік азайған күй.
- белгіЖүйеге жағдай туралы ақпарат беретін әсер немесе хабар.
Дереккөздер
- NIGMS - Circadian RhythmsТәуліктік ырғақ, жарық пен қараңғылықтың негізгі белгі болуы, мелатонин мен ұйқышылдықтың байланысы туралы ресми түсіндірме.