OQ-4 · C1 · Тарих және қоғам
Халық санағындағы қате өкілдікке қалай әсер етеді?
Санақтағы жалпы сан толық шындықтың дайын көшірмесі емес. Адамның қалып қоюы, екі рет саналуы немесе қате тіркелуі бір-бірін таза көрсеткіште жасыруы мүмкін. Сондықтан санақтан кейінгі тәуелсіз өлшеу жалпы қатені ғана емес, оның құрамын және топтар арасындағы айырмасын да бағалайды.
Мәтін
Халық санағы белгілі бір күндегі тұрғындарды толық санауға ұмтылады, бірақ ол мінсіз көшірме емес. Кей адам тізімге мүлде кірмей қалады, енді бірі екі мекенжайда екі рет саналады, ал кей жазба санақ күні сол жерде тұрмаған адамға тиесілі болуы мүмкін. Жауап жеткіліксіз болған жағдайда тұтас адам туралы жазба статистикалық жолмен толтырылуы да ықтимал. Осындай айырмалар қамту қатесінің құрамдарын қалыптастырады.
Қамтудың таза қатесі санақтағы санды халықтың тәуелсіз бағасымен салыстырады. Санақ саны төмен болса кем санау, жоғары болса артық санау байқалады. Бірақ таза көрсеткіш екі қарама-қарсы қатені бір-бірінен шегереді. Мысалы, 10 000 адам қалып қойып, басқа 10 000 адам артық тіркелсе, таза айырма нөлге жуық болуы мүмкін. Бұл санақта қате болмады дегенді білдірмейді. Сондықтан дұрыс тіркелім, қате тіркелім, тұтас адамды импутациялау және қалып қою саны бөлек қаралады.
АҚШ Санақ бюросы санақтан кейінгі сауалнамада тұрғындардың тәуелсіз үлгісін қайта зерттейді. Сауалнама қызметкері санақтағы дайын тізімді қайталамай, белгілі бір күнде кімнің қайда тұрғанын қайта анықтайды. Кейін сауалнамадағы адамдар санақ жазбаларымен жеке-жеке сәйкестендіріледі. Екі жүйеде де табылған, тек санақта болған және тек сауалнамада болған адамдардың үлесі арқылы жалпы халық пен қамту қатесі бағаланады. Бұл қос жүйелі бағалау деп аталады.
Ұлттық таза көрсеткіш топтар арасындағы айырманы жасыруы мүмкін. Бір топ жиі қалып қойып, екінші топ жиі артық саналса, жалпы нәтиже нөлге жақындайды. Белгілі бір топтың кем саналу деңгейі жалпы халықтан өзгеше болса, ол дифференциалды кем санау деп аталады. Мұндай талдау жас, жыныс, тұрғын үй жағдайы және басқа белгілер бойынша жасалуы мүмкін. Мәселе тек жалпы санның дәлдігінде емес, қатенің кімге бірдей түспейтінінде.
Санақ нәтижесі қоғамдық шешімдерде қолданылады. АҚШ-та он жылдық санақ штаттар арасында Өкілдер палатасының 435 орнын бөлуге негіз болады, ал кейінгі деректер сайлау округтерінің шекарасын белгілеуге пайдаланылады. Сондықтан аумақтардағы қамту айырмасы өкілдікке әсер етуі мүмкін. Бірақ бұл мәтін әрбір кем санау міндетті түрде бір орынның ауысуына әкеледі демейді: нәтиже барлық штаттың санына, бөлу формуласына және орын шегіндегі айырмаға байланысты.
Санақтан кейінгі сауалнама да абсолютті шындық емес. Ол үлгіге, адамдарды екі жүйе арасында дұрыс сәйкестендіруге және кей топтың екі зерттеуде де қалып қоймауы туралы алғышарттарға сүйенеді. Үлгілік бағалауда статистикалық белгісіздік болады, ал шағын аумақ үшін дәл баға беруге үлгі жетпеуі мүмкін. Демографиялық талдау туу, өлім және көші-қон жазбаларына сүйеніп басқа салыстыру ұсынады. Сондықтан санақ сапасын бағалағанда таза қатені, оның құрамдарын, топтық айырмаларды, белгісіздікті және әдіс шегін бірге оқу қажет.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Таза көрсеткіштің шегіМәтіннің негізгі ойын ең дәл беретін тұжырымды таңда.
- Қос жүйелі бағалауКезеңдерді 3-абзацтағы жұмыс ретімен қой.
- Қамту компоненттеріӘр жағдайды мәтіндегі санатымен байланыстыр.
- Сан және қорытындыӘр байқауды мәтін рұқсат ететін қорытындымен сәйкестендір.
- Мәтіндегі бір сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанӘр тұжырымды тек көрсетілген абзацтар бойынша бағала.
Мәтін сөздігі
- қамту қатесіСанақтағы адамдар тізімі мен бағаланған нақты халық арасындағы қалып қою, артық немесе қате тіркелу айырмасы.
- кем санауНақты халықтың бір бөлігі санақта тіркелмей қалып, санақ санының төмен болуы.
- артық санауАдамның қайталанып немесе орынсыз тіркелуінен санақ санының жоғары болуы.
- қамтудың таза қатесіКем санау мен артық санаудың бір-бірін азайтқаннан кейінгі жалпы айырмасы.
- санақтан кейінгі сауалнамаСанақтан бөлек жүргізіліп, оның қамту дәлдігін бағалайтын тәуелсіз үлгілік зерттеу.
- қос жүйелі бағалауЕкі тәуелсіз тізімдегі сәйкестік пен айырма арқылы жалпы халық мөлшерін бағалау әдісі.
- дифференциалды кем санауБелгілі топтың кем саналу деңгейі жалпы халықтың немесе басқа топтың деңгейінен өзгеше болуы.
Дереккөздер
- U.S. Census Bureau - The Post-Enumeration Survey: Measuring Coverage ErrorҚос жүйелі бағалау, таза қамту қатесі, дұрыс және қате тіркелім, тұтас адамды импутациялау және дифференциалды кем санау анықтамалары.
- U.S. Census Bureau - Detailed Coverage Estimates for the 2020 CensusҰлттық таза қате елеулі болмағанның өзінде, кей демографиялық топтарда кем немесе артық санау болуы мүмкін екені және екі бағалау тәсілі.
- U.S. Census Bureau - About Congressional ApportionmentОн жылдық санақ нәтижесін 435 орынды штаттар арасында бөлуге және округ шекараларын белгілеуге қолдану тәртібі.