OQ-3 · B2 · Экология
Ағарған маржан қайта қалпына келе ала ма?
Маржан ағарғанда бірден өлмейді, бірақ ұзақ жылу күйзелісі өлім қаупін арттырады. Қалпына келу жергілікті қысымды азайтуға да, жаһандық жылынуды шектеуге де байланысты.
Мәтін
Маржан рифі тас сияқты көрінгенімен, оны тірі маржан жануарлары құрайды. Олардың ұлпасында микроскопиялық балдырлар өмір сүреді. Балдырлар фотосинтез арқылы қорек береді және маржанға түс қосады.
Су әдеттегіден тым жылы болғанда немесе басқа күшті күйзеліс туған кезде, маржан балдырларды сыртқа шығарады. Ақ қаңқасы көрініп, маржан ағарады. Ағару бірден өлім емес: жағдай тез жақсарса, балдырлар қайта оралып, маржан қалпына келуі мүмкін.
Бірақ жоғары температура ұзақ сақталса, маржан негізгі энергия көзінен айырылады. Ол ауруға осал болып, өсуі мен көбеюі баяулайды. Күйзеліс қайталанса немесе өте ұзақ болса, маржан өлуі ықтимал.
Жергілікті әрекет рифтің төзімділігін арттыра алады. Ластануды, лас суды және шамадан тыс аулауды азайту маржанға қалпына келуге жақсырақ мүмкіндік береді. Алайда бұл шаралар теңіздегі ұзақ жылуды тоқтатпайды.
Сондықтан екі деңгейдегі әрекет керек. Жергілікті басқару рифке қысымды азайтады, ал парниктік газдарды азайту ұзақ мерзімді жылу қаупін төмендетеді. Бір ғана жақсы белгіге қарап, бүкіл риф қалпына келді деуге болмайды: әр түрдің, тереңдіктің және аймақтың жауабы әртүрлі.
Қалпына келуді бағалау үшін ғалымдар бір мезеттегі түске ғана қарамайды. Олар тірі маржан үлесін, жаңа өскіндерді, ауруды, түр құрамын және бірнеше жылдағы өзгерісті өлшейді. Бір аймақта жас маржан көбейсе де, күрделі риф құрылымы мен бұрынғы түр алуандығының оралуына көп уақыт кетуі мүмкін.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі қорытындыМәтіннің негізгі қорытындысын таңда.
- Ағару үдерісіҮдерісті дұрыс ретке қой.
- Әрекет деңгейіӘр әрекетті деңгейімен байланыстыр.
- Күйзеліс ұзақтығыШартты диаграммада қысқа күйзелісте қалпына келу мүмкіндігі 70, ұзақ күйзелісте 20 деп көрсетілген. Мәтінге сай қорытындыны таңда.
- Ұзақ күйзеліс салдарыҰзақ жылу күйзелісінің ықтимал салдарын таңда.
- Дерек пен шектеуӘр тұжырымды дұрыс дерек не шектеумен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- ағаруМаржанның балдырларын жоғалтып, ақ қаңқасының көрінуі.
- күйзелісТірі ағзаға зиян келтіретін қолайсыз жағдай.
- балдырСуда өмір сүретін және жарықтан қуат жасайтын қарапайым ағза.
- төзімділікЖүйенің қысымнан кейін қызметін сақтап не қалпына келтіру қабілеті.
- қалпына келуЗақымнан кейін бұрынғы қызметіне қайта оралу.
Дереккөздер
- NOAA Ocean Service - What Is Coral Bleaching?Ағару механизмі, қалпына келу мүмкіндігі және ұзақ күйзеліс қаупі.
- NOAA Ocean Service - Reef ResilienceЖергілікті қысымды азайту мен жаһандық климат әрекетінің айырмасы.