OQ-3 · B2 · Экология
Қала түнде неге ыстық?
Күн батқаннан кейін де асфальт пен ғимараттар жылуды неге сақтап қалады?
Мәтін
Жазғы кеште қала орталығы шеткі жасыл аймақтан жылырақ болуы мүмкін. Мұндай айырма «қалалық жылу аралы» деп аталады. Бұл жеке бір ыстық күннің атауы емес. Жылу аралы қаладағы беткейлер, өсімдіктер, ғимараттар және ауа қозғалысы әркелкі болғанда қалыптасатын жергілікті құбылыс.
Күндіз асфальт, шатыр және бетон күн энергиясының бір бөлігін жұтады. Өсімдігі мол жерде ағаш көлеңке береді, ал жапырақ пен топырақтағы су буланғанда айнала салқындайды. Қатты әрі құрғақ беткейде мұндай салқындату аз. Сондықтан бір көшенің өзінде ағашты аула мен үлкен тұрақтың температурасы бірдей болмауы мүмкін.
Күн батқанда айырма жоғалып кетпейді. Күндіз қызған жолдар мен ғимараттар жиналған жылуды біртіндеп қайта шығарады. Биік үйлер мен тар көшелер желдің жүруін шектеп, жылудың тарауын баяулатуы мүмкін. Көлік, кондиционер және өндіріс те сыртқы ортаға қосымша жылу бөледі. Осы себептер қабаттасқанда кейбір аудандар түнде баяу салқындайды.
Жылу аралын өлшеу үшін нені салыстырып отырғаның маңызды. Жердің беткей температурасы мен адамның тыныс алатын биіктігіндегі ауа температурасы бірдей көрсеткіш емес. Қала мен ауылды салыстыру бір сұраққа жауап берсе, бір қаланың ыстық және салқын аудандарын салыстыру басқа шешімге қажет дерек береді.
Жылу аралын азайтудың жалғыз әмбебап шешімі жоқ. Ағаш отырғызу, жасыл немесе жарықты көбірек қайтаратын шатыр салу, салқын жабын қолдану және жел өтетін кеңістік жоспарлау көмектесе алады. Бірақ тәсіл жергілікті климатқа, суға, көлеңке қажет жерге және тұрғындардың жағдайына сай таңдалуы керек. Сондықтан қаланы салқындату тек материал емес, өлшеу мен әділ жоспарлау мәселесі де болып саналады.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі тұжырымМәтіннің негізгі қорытындысын таңда.
- Фактор мен әсерӘр қалалық факторды ықтимал әсерімен сәйкестендір.
- Жылудың жолыКүндізден түнге дейінгі үдерісті ретте.
- Салқындату шешімін таңдаӘр мақсатқа ең тікелей сәйкес тәсілді таңда.
Мәтін сөздігі
- жылу аралыҚаладағы айналасынан жылырақ болатын аумақ.
- беткейЗаттың сыртқы үстіңгі қабаты.
- булануСұйық судың буға айналып, ауаға таралуы.
- көлеңкеЖарық түспейтін не аз түсетін салқын бөлік.
- тығыздықНысандардың бір аумақта қаншалық жақын орналасуы.
- салқындауТемператураның төмендеу үдерісі.
Дереккөздер
- US EPA - Learn About Heat Island EffectsҚалалық жылу аралының анықтамасы және қатты беткей мен табиғи аумақ айырмасы.
- US EPA - What Are Heat Islands?Көлеңке, булану, материал, қала геометриясы, адам әрекетінен бөлінетін жылу және түнгі баяу салқындау.
- US EPA - Frequent Heat Island QuestionsЫстық толқыны мен жылу аралының айырмасы және бірнеше салқындату стратегиясы.