OQ-2 · B1 · Мәдениет және өнер
Қолжазбадағы алтын неге жарқырайды?
Ортағасырлық кітапта пергамент дайындау, мәтін жазу, алтын жапсыру, бояу және түптеу бірізді әрі ұзақ еңбек болған.
Мәтін
Ортағасырлық Еуропада көптеген кітап қолмен жасалды. Қағаз кең таралмай тұрған кезде беттер пергаменттен, яғни арнайы өңделген жануар терісінен дайындалды. Шебер теріні керіп, қырып, кептірді. Біркелкі әрі жұқа бет алу уақыт пен тәжірибені қажет етті. Сондықтан мұндай кітаптың материалының өзі қымбат болды.
Дайын параққа жолдар мен бағандар белгіленді. Хатшы мәтінді сиямен көшіріп, суретке, үлкен алғашқы әріпке және жиек өрнегіне бос орын қалдырды. Қате кетсе, кейде пергаменттің үстіңгі қабатын абайлап қырып, сөзді қайта жазуға болатын. Бірақ жиі түзету бетті бүлдіруі мүмкін еді.
Суретші алдымен қорғасын ұшпен немесе сиямен сұлба жасады. Алтын түсетін жерге қызыл саздан немесе өсімдік шайырынан жабысқақ негіз жақты. Жұқа алтын жапырақ сол негізге салынды да, тегіс таспен жылтыратылды. Жылтыратылған металл жарықты шағылыстырып, бет қозғалған сайын жарқырап көрінеді.
Содан кейін минералдан, өсімдіктен немесе басқа материалдан алынған пигменттер жағылды. Олар көбіне жұмыртқа ағы сияқты байланыстырғышпен араластырылды. Мәтін мен сурет біткен соң парақтар бүктеліп, дәптерлерге жиналды. Дәптерлер жіппен тігіліп, ағаш тақталарға бекітілді, ал мұқаба былғарымен немесе матамен қапталды.
Метрополитен музейіндегі XV ғасырдың шағын парағында темпера, алтын жапырақ және пергамент бірге қолданылған. Оның жарқын жиегі мен алтын бөлшектері кітаптың қарапайым емес, арнайы безендірілген нұсқа болғанын көрсетеді. Бүгінде жарық пен ылғал пигментке, пергаментке және алтын қабатқа әсер ететіндіктен, мұндай беттерді ұзақ уақыт ашық ұстауға болмайды.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Алтынның жарқырауыҚолжазбадағы алтынның жарық шағылыстыруына не көмектесті?
- Шебер мен жұмысӘр жұмыс кезеңін оның әрекетімен сәйкестендір.
- Кітап жасау ретіКезеңдерді мәтіндегі ретімен қой.
- Материалдарды тапМәтінде қолжазба жасауға қолданылған барлық материалды таңда.
- Белгі мен себепӘр белгіні мәтіндегі себебімен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- пергаментЖазуға арнап арнайы өңделген жануар терісінен жасалған материал.
- хатшыМәтінді қолмен көшіріп жазатын шебер.
- миниатюраҚолжазба бетіндегі бояулы және жиі алтынмен безендірілген шағын сурет.
- алтын жапырақБезендіруге қолданылатын өте жұқа алтын қабат.
- жылтыратуБетті тегіс құралмен үйкеп, жарық шағылыстыратындай ету.
- пигментБояуға түс беретін ұнтақ немесе басқа зат.
- түптеуПарақтарды тігіп, оларды мұқабаға біріктіру жұмысы.
Дереккөздер
- J. Paul Getty Museum - The Making of a Medieval BookПергамент, жазу, алтын жапырақ, пигмент және түптеу кезеңдері туралы музей түсіндірмесі.
- The Met - Manuscript Leaf, from a Book of HoursТемпера, алтын жапырақ және пергамент қолданылған қоғамдық игіліктегі XV ғасыр парағы.