OQ-2 · B1 · Экология
Қына ауа сапасы туралы не айта алады?
Қына ауадағы ылғал мен заттарды тікелей сіңіретіндіктен, қоршаған орта өзгерісіне сезімтал келеді. Ғалымдар бір түрге ғана емес, белгілі алаңдағы қына қауымдастығына қарап, ауа сапасының кеңістіктегі және уақыттағы өзгерісін зерттейді. Бірақ қынаның азаюын бірден ластанумен түсіндіруге болмайды.
Мәтін
Қына бір ғана ағза емес. Ол саңырауқұлақ пен балдырдың немесе цианобактерияның бірлескен тіршілігінен құралады. Қынаның тамыры болмайды, сондықтан ол ылғал мен қоректік заттарды айналасындағы ауа мен беттен сіңіреді.
Осы ерекшелік қынаны ауадағы өзгерістерге сезімтал етеді. Кейбір ластаушы заттар сезімтал түрлердің өсуін баяулатады немесе оларды белгілі жерден ығыстырады. Төзімді түрлер сол жерде сақталуы, кейде тіпті көбеюі мүмкін.
Мониторинг кезінде зерттеушілер тұрақты үлгі алаңдарын таңдап, ондағы қына түрлерін және олардың мөлшерін тіркейді. Бірнеше алаң мен бірнеше жылдағы деректер салыстырылғанда, қына қауымдастығының кеңістіктегі және уақыттағы өзгерісі көрінеді.
Алайда бір түрдің жоқтығы ауа міндетті түрде лас дегенді білдірмейді. Қынаның таралуына ылғал, климат, ағаш қабығы және орман құрылымы да әсер етеді. Сондықтан бүкіл қауымдастықтың жауабы жеке түрден сенімдірек белгі береді.
Қына нақты сәттегі ластаушы мөлшерін аспап сияқты өлшемейді. Ол ұзақ уақыт ішінде жиналған экологиялық әсердің үлгісін көрсетеді. Сол себепті биоиндикатор дерегі аспаптық өлшеулермен және мекен жағдайы туралы мәліметпен бірге түсіндіріледі.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі ойНеліктен қына ауа сапасын зерттеуге пайдалы?
- Мониторинг ретіЗерттеу әрекеттерін мәтіндегі ретімен қой.
- Белгі мен мағынаӘр ұғымды мәтіндегі қызметімен сәйкестендір.
- Басқа факторларМәтін бойынша қынаның таралуына ластанудан басқа әсер ететін барлық факторды таңда.
- Қорытындының күшіӘр деректі мәтіндегі бағасымен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- қынаСаңырауқұлақ пен балдыр немесе цианобактерия бірге құрайтын тіршілік жүйесі.
- биоиндикаторҚоршаған орта жағдайын өз күйі арқылы білдіретін тірі ағза немесе қауымдастық.
- қауымдастықБір жерде бірге кездесетін әртүрлі ағзалар тобы.
- сезімтал түрҚоршаған орта өзгерісіне тез жауап беретін ағза түрі.
- ластаушы затАуаға, суға немесе топыраққа түсіп, ортаға зиян келтіруі мүмкін зат.
- үлгі алаңыБақылау мен салыстыру үшін тұрақты таңдалған жер бөлігі.
- аспаптық өлшеуАрнайы құрал арқылы алынған сандық көрсеткіш.
Дереккөздер
- U.S. Forest Service - Lichen indicatorҚына қауымдастығының ауа сапасы мен климатқа сезімталдығы, жеке түрдің тұрақсыз кездесуі және бүкіл қауымдастық жауабының сенімдірек болуы туралы ресми шолу.
- U.S. Forest Service - Lichens as bioindicators of air qualityҚына түрлері, қауымдастықтары, үлгі алаңдары және аспаптық деректермен бірге қолданылатын биомониторинг тәсілдері туралы техникалық есеп.