OQ-1 · A2 · Жаратылыстану
Көлеңке неге күн ішінде өзгереді?
Жер айналғандықтан, Күн аспанда қозғалғандай көрінеді. Күннің орны өзгергенде, көлеңкенің бағыты мен ұзындығы да өзгереді.
Мәтін
Жер өз осінен айналады. Сондықтан бізге Күн таңертең шығыстан көтеріліп, күн ішінде аспанмен батысқа қарай қозғалғандай көрінеді. Шын мәнінде бұл көріністің негізгі себебі - Жердің айналуы.
Мөлдір емес зат күн сәулесін бөгейді. Сәуле түспеген жақта көлеңке пайда болады. Көлеңке әрқашан жарық көзіне қарама-қарсы бағытта жатады.
Таңертең Күн төмен тұрады, сондықтан көлеңке ұзын болады. Түсте Күн жоғары көтерілгенде, көлеңке қысқарады. Кешке Күн қайта төмендеп, көлеңке тағы ұзарады. Оның бағыты да күн бойы өзгереді.
Бір таяқтың көлеңке ұшын әр сағатта белгілесек, қозғалысты байқаймыз. Күн сағаты осы өзгерісті уақытты шамамен көрсету үшін пайдаланады. Бұлт Күнді жапса, көлеңке анық көрінбеуі мүмкін.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Көлеңкенің бір күніКөлеңке өзгерістерін күн ретімен қой.
- Көрінетін қозғалысКүннің аспандағы орны неге күн ішінде өзгергендей көрінеді?
- Уақыт пен көлеңкеКүн уақытын Күннің орны және көлеңке ұзындығымен сәйкестендір.
- Мәтіндегі дәлелМәтінде тікелей айтылған екі тұжырымды таңда.
Мәтін сөздігі
- ЖерБіз өмір сүретін және өз осінен айналатын ғаламшар.
- осьДене айналады деп елестетілетін түзу бағыт.
- айналуБір нүкте не ось төңірегінде қозғалу.
- мөлдір емесЖарықты өзінен өткізбейтін.
- көлеңкеЖарық бөгелгенде пайда болатын қараңғы аймақ.
- бағытБір нәрсе созылатын немесе қозғалатын жақ.
- күн сағатыКөлеңке арқылы уақытты шамамен көрсететін құрал.
Дереккөздер
- NASA - The Changing ShadowsКүннің көрінетін қозғалысы мен тәулік ішіндегі көлеңке бағыты және ұзындығының өзгеруі туралы NASA оқу материалы.