OQ-4 · C1 · Экономика
Базалық мөлшерлеме экономикаға қалай тарайды?
Орталық банктің мөлшерлемесі дүкендегі бағаны тікелей өзгертпейді. Ол банктердің қаржылануына, несие мен депозит шарттарына, күтулерге, тұтыну мен инвестицияға әсер ететін ұзақ әрі белгісіз тізбек арқылы тарайды.
Мәтін
Орталық банк базалық немесе ресми мөлшерлемені өзгерткенде, ол әр ипотека, депозит және тауар бағасын жеке бекітпейді. Мөлшерлеме ең алдымен банк жүйесіндегі қысқа мерзімді ақшаның құнына бағдар береді. Осы алғашқы шешімнен үй шаруашылығының шығынына, фирманың инвестициясына, жалпы сұранысқа және баға өсіміне дейінгі таралу жолы ақша-несие саясатының трансмиссиясы деп аталады.
Банктер қаражатты әртүрлі көзден алады және клиентке несие бергенде қор құнын, тәуекелді, кепілді және бәсекені ескереді. Сондықтан базалық мөлшерлеме көтерілсе, жаңа несие бірден дәл сондай шамаға қымбаттайды деуге болмайды. Дегенмен қаржылану құны өскен сайын көптеген банктің несие мөлшерлемесін көтеруі, депозитке жоғарырақ табыс ұсынуы немесе әлсіз қарыз алушыға несие көлемін шектеуі ықтимал.
Несие қымбаттағанда кей отбасы үй, көлік немесе жөндеу шығынын кейінге қалдырады, ал жинақ тартымдырақ болуы мүмкін. Фирма жаңа жабдық пен кеңейту жобасының күтілетін табысын қарыз құнымен салыстырады. Жоба қымбаттап кетсе, инвестиция қысқарады. Тұтыну мен инвестиция бірге баяуласа, жиынтық сұраныс әлсірейді. Сұраныс ұсыныстан төменірек өссе, баға мен жалақыға түсетін қысым уақыт өте бәсеңдеуі мүмкін.
Трансмиссия тек жаңа несие арқылы жүрмейді. Құбылмалы мөлшерлемесі бар бұрынғы қарыздың төлемі өсуі мүмкін, сондықтан қарызы көп отбасы мен фирмада басқа шығынға қалатын ақша азаяды. Ал депозиті немесе пайыздық активі көп адам жоғары табыс алуы мүмкін. Валюта бағамы, актив бағасы және болашақ инфляция туралы күтулер де шешімге әсер етеді. Осы себепті бір мөлшерлеме өзгерісі әр топқа бірдей ықпал етпейді.
Бұл тізбек ұзақ, айнымалы және белгісіз уақыт кідірісімен жұмыс істейді. Банктердің капиталы, несие шарттары, қарыздың бекітілген немесе құбылмалы болуы, экономиканың жағдайы және адамдардың күтулері әсердің жылдамдығын өзгертеді. Орталық банк бүгін мөлшерлемені көтерсе, ертең барлық баға төмендейді деген қорытынды дұрыс емес. Саясат сұраныс пен күтулерге ықпал етеді, ал нақты нәтиже басқа күйзелістермен бірге қалыптасады.
ECB трансмиссияны ресми мөлшерлемеден ақша нарығына, банк несиесі мен депозитіне, күтулерге, актив бағасына, жиынтық сұраныс пен бағаға өтетін арналар ретінде көрсетеді. Federal Reserve түсіндірмесі пайыздық мөлшерлеме үй шаруашылығы мен бизнестің қарыз алу және шығын шешіміне әсер ететінін мысалмен нақтылайды. Екі дереккөз де орталық банк бағаны тікелей бұйрықпен емес, қаржылық жағдай мен шешімдер арқылы өзгертетінін көрсетеді.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі механизмМәтінге сай ең дәл тұжырымды таңда.
- Таралу тізбегіКезеңдерді мәтіндегі себеп-салдар ретімен қой.
- Арна мен ықпалӘр жағдайға мәтіндегі ықтимал ықпалды таңда.
- Дереккөздердің үлесіӘр дереккөзді мәтінде аталған негізгі үлесімен байланыстыр.
- Мәтіндегі бір сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанӘр тұжырымды тек көрсетілген абзацтар бойынша бағала.
Мәтін сөздігі
- базалық мөлшерлемеОрталық банк ақша-несие саясаты үшін белгілейтін негізгі пайыздық бағдар.
- трансмиссияАқша-несие шешімінің қаржы жүйесі мен экономикаға таралу үдерісі.
- қаржылану құныБанк немесе фирма қаражат тарту үшін төлейтін шығын.
- жиынтық сұранысЭкономикадағы тауар мен қызметке жалпы жоспарланған шығын.
- айнымалы уақыт кідірісіСаясат шешімі мен экономикалық нәтиже арасындағы ұзақтығы тұрақсыз аралық.
- инфляциялық күтулерАдамдар мен фирмалардың болашақ баға өсімі туралы болжамы.
- құбылмалы мөлшерлемеНарықтық немесе базалық бағдарға қарай өзгеретін пайыздық мөлшерлеме.
Дереккөздер
- European Central Bank - Transmission mechanism of monetary policyРесми мөлшерлемеден банк мөлшерлемесі, күтулер, несие, жиынтық сұраныс және бағаға дейінгі негізгі арналар.
- Federal Reserve Board - Why do interest rates matter?Пайыздық мөлшерлеменің үй шаруашылығы мен бизнестің қарыз алу, шығын және инвестиция шешіміне ықпалы.