OQ-1 · A2 · Адам және денсаулық
Қарашық жарыққа қалай бейімделеді?
Нұрлы қабық қарашықтың көлемін өзгертеді. Осылайша көзге түсетін жарық мөлшері реттеліп, тор қабыққа анық бейне жетеді.
Мәтін
Қарашық - көздің ортасындағы қара дөңгелек тесік. Ол нұрлы қабықтың ішінде орналасады. Жарық көзге осы тесік арқылы кіреді. Нұрлы қабық қарашықтың көлемін өзгертіп, ішке өтетін жарық мөлшерін реттейді.
Жарық өте күшті болса, қарашық кішірейеді. Сонда көзге аз жарық түседі. Қараңғы жерде қарашық үлкейеді де, көзге көбірек жарық кіреді. Бұл өзгеріс көздің әртүрлі жарыққа бейімделуіне көмектеседі.
Көзге кірген жарық алдымен қасаң қабықтан өтеді. Одан кейін көз бұршағы жарықты тор қабыққа бағыттайды. Тор қабықтағы фоторецепторлар жарықты электр белгілеріне айналдырады.
Электр белгілері көру жүйкесі арқылы миға жетеді. Ми осы белгілерден көрініс құрайды. Демек, қарашық жарық мөлшерін реттейді, ал тор қабық пен ми жарықтағы ақпаратты өңдейді.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Жарық пен белгінің жолыЖарық пен электр белгісінің жолын ретімен қой.
- Күшті жарықЖарық күшті болғанда қарашық қалай өзгереді?
- Көз бөлігі мен қызметіКөз бөлігін қызметімен сәйкестендір.
- Мәтіндегі дәлелМәтінде тікелей айтылған екі тұжырымды таңда.
Мәтін сөздігі
- қарашықЖарық көзге кіретін нұрлы қабық ортасындағы тесік.
- нұрлы қабықҚарашықты қоршап, оның көлемін өзгертетін көздің түсті бөлігі.
- қасаң қабықКөздің алдыңғы жағындағы мөлдір сыртқы бөлік.
- көз бұршағыЖарықты тор қабыққа бағыттайтын көз ішіндегі мөлдір бөлік.
- тор қабықЖарықты сезетін жасушалары бар көздің ішкі қабаты.
- фоторецепторЖарықты электр белгісіне айналдыратын тор қабық жасушасы.
- көру жүйкесіКөзден миға электр белгілерін жеткізетін жүйке.
Дереккөздер
- National Eye Institute - How the Eyes WorkҚарашық, нұрлы қабық, көз бұршағы, тор қабық, фоторецепторлар және көру жүйкесінің жарықты өңдеудегі қызметі туралы ресми түсіндірме.