OQ-4 · C1 · Адам және денсаулық
Скрининг нәтижесі неге диагноз емес?
Скрининг қауіп белгісін ерте іздейді, бірақ оң нәтиже диагнозды растамайды. Нәтижені сезімталдық, ерекшелік, таралу жиілігі және кейінгі тексеру бірге түсіндіреді.
Мәтін
Скрининг әдетте белгілері жоқ адамдар арасынан белгілі ауру немесе өзгеріс болуы ықтимал топты ерте табуға арналған. Оның мақсаты - бірден диагноз қою емес, кейінгі тексеру кімге қажет болуы мүмкін екенін анықтау. Оң нәтиже қауіп жоғарырақ екенін көрсетеді, бірақ аурудың барын өздігінен дәлелдемейді.
Кез келген тест төрт нәтиже бере алады. Ауру бар адамда тест оң болса, бұл шынайы оң нәтиже. Ауру жоқ адамда тест теріс болса, бұл шынайы теріс нәтиже. Ауру жоқ кезде тест оң шықса, жалған оң нәтиже; ауру бар кезде тест теріс шықса, жалған теріс нәтиже болады.
Сезімталдық - ауруы бар адамдардың қандай үлесін тест дұрыс оң деп тапқаны. Сезімталдық жоғары болса, жалған теріс нәтиже азаяды. Ерекшелік - ауруы жоқ адамдардың қандай үлесін тест дұрыс теріс деп танығаны. Ерекшелік жоғары болса, жалған оң нәтиже азаяды. Шекті өзгерткенде осы екі көрсеткіш арасында айырбас тууы мүмкін.
Оң нәтиженің қаншасы шынайы екенін тест сапасы ғана емес, аурудың тексерілетін топтағы таралу жиілігі де өзгертеді. Ауру сирек топта аз ғана жалған оң үлестің өзі шынайы оң нәтижеден көп болуы мүмкін. Сондықтан бір тесттің оң нәтижесі әр топта бірдей мағына бермейді.
Шартты есепті қарайық. 1000 адамның 20-сында ауру бар делік. Сезімталдық 90 пайыз болса, тест 18 адамды дұрыс оң, 2 адамды жалған теріс деп көрсетеді. Қалған 980 адамның 95 пайызы дұрыс теріс болса, 931 шынайы теріс және 49 жалған оң нәтиже шығады. Барлығы 67 оң нәтиженің тек 18-і шынайы оң болады. Бұл нақты скрининг бағдарламасының дерегі емес, көрсеткіштердің байланысын түсіндіретін есеп.
Осы себептен оң скринингтен кейін растаушы диагностикалық тексеру қажет болуы мүмкін. Ол басқа тест, бейнелеу, зертханалық талдау немесе биопсия түрінде жасалады. Теріс скрининг те ауру мүлде жоқ деген кепілдік бермейді, өйткені жалған теріс нәтиже болуы мүмкін. Белгі пайда болса, адам тек ескі скрининг нәтижесіне сүйенбеуге тиіс.
Скрининг бағдарламасын бағалау бір ғана дәлдік санымен аяқталмайды. Ерте анықтаудың пайдасы жалған нәтижеден туған мазасыздықпен, қосымша тексерудің зиянымен, артық диагнозбен, шығынмен және кейінгі көмекке қолжетімділікпен салыстырылады. Жақсы бағдарлама нысаналы топты, тексеру аралығын, нәтиже хабарлауын және кейінгі жолды алдын ала белгілейді.
Демек, скрининг - шешімнің басы, диагноздың соңы емес. Нәтиженің мағынасы тест қасиетіне, топтағы таралу жиілігіне, адамның жағдайына және растаушы тексеруге тәуелді. Сан дұрыс есептелсе де, оны қай топқа және қандай мақсатпен қолданғаны ашық айтылмаса, қорытынды жаңылыстыруы мүмкін.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі қорытындыМәтіннің негізгі қорытындысын таңда.
- Төрт нәтижеӘр жағдайға дұрыс атауды таңда.
- Шартты есеп5-абзацтағы шартты есеп бойынша оң нәтиже шыққан 67 адамның қаншасы шынайы оң?
- Дерек пен қолдануӘр тұжырымды дұрыс тірекпен сәйкестендір.
- Дұрыс, бұрыс, айтылмағанӘр тұжырымды мәтін бойынша бағала.
- Мәтіндегі сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Бағдарламаны бағалауМәтінде скрининг бағдарламасын бағалауға қажет деп берілген барлық өлшемді таңда.
Мәтін сөздігі
- скринингБелгісі жоқ топтан ауру болуы ықтимал адамдарды ерте іздеу.
- диагнозАуруды клиникалық және диагностикалық дерекпен анықтау қорытындысы.
- сезімталдықАуруы бар адамдардың қандай үлесін тест дұрыс оң деп табатыны.
- ерекшелікАуруы жоқ адамдардың қандай үлесін тест дұрыс теріс деп табатыны.
- жалған оң нәтижеАуру жоқ болса да, тесттің оң шығуы.
- жалған теріс нәтижеАуру бар болса да, тесттің теріс шығуы.
- таралу жиілігіБелгілі топта ауруы бар адамдардың үлесі.
- растаушы тексеруСкрининг нәтижесін нақтылау үшін жасалатын диагностикалық тексеру.
Дереккөздер
- NCI - Cancer Screening OverviewСкринингтің диагноз емес екені, жалған оң және жалған теріс нәтижелер, кейінгі диагностика.
- NCBI Bookshelf - Assessment of cancer screening: a primerСезімталдық, ерекшелік, болжамдық мән және төрт нәтижелік кесте.
- WHO - Systematic screening for tuberculosisОң скринингтің диагнозды растамайтыны және растаушы тексерудің қажет болуы.